Wat kan social design betekenen voor jeugdhulpverlening?

Christa_stut_Make_design_Work.jpg

Christa Stut is al meer dan tien jaar werkzaam in de jeugdhulpverlening. De laatste jaren is ze beleidsmedewerker op het gebied van innovatie en ontwikkeling bij Enver. (Dit was voorheen FlexusJeugdplein.) Daarnaast werkt Christa als kwartiermaker bij Garage2020 Rotterdam en deze organisatie is alles behalve traditioneel. Waarom is Garage2020 wél vernieuwend en hoe heeft deze organisatie dit voor elkaar gekregen? Ik ging in gesprek met Christa om deze vragen beantwoord te krijgen.

Om te beginnen: Wat is Garage2020 Rotterdam?
Garage2020 Rotterdam is een werkplaats om vraagstukken binnen de jeugdhulp vanuit een andere invalshoek te bekijken. We definiëren en ontrafelen bestaande problemen en komen met nieuwe oplossingen. De Garage-leden hebben verschillende achtergronden: in de zorg en juist daarbuiten.

Hoe is Garage2020 Rotterdam ontstaan?
Bij Enver hadden we verscheidene vragen, zoals: ’Hoe kunnen we tot wezenlijke vernieuwing van jeugdzorg komen? En hoe kun je beschikbare technologie inzetten voor betere hulp of hulp die beter aansluit op de wensen van de gebruiker?’ Deze vragen gaven ons het idee om innovatie labs te ontwikkelen waarin we samen met verschillende mensen tot vernieuwing konden komen. Spirit, een jeugdhulporganisatie in Amsterdam, was al bezig om de eerste Garage2020 op te zetten. Het moest een landelijke beweging worden, want je wilt zoveel mogelijk bereik. Daarom bestaan er nu vijf garages in Amsterdam, Rotterdam, Twente, Leiden en Friesland.

IMG_9223.jpg

Hoe zijn jullie begonnen?
We begonnen met redelijk veel mensen uit de zorg die geen ervaring hadden met ontwerpen, dus Reframing Studio en Afdeling Buitengewone Zaken hebben ons een spoedcursus gegeven. Dat heeft veel beter voor ons zichtbaar gemaakt wat nodig is. Met kennis van de doelgroep kom je heel ver, maar als je weer teveel kennis hebt, kan je minder goed op een andere manier naar het verhaal van de doelgroep kijken. Daarom is het belangrijk om niet alleen mensen uit de zorg te hebben, maar vooral mensen die ergens met een totaal frisse blik naar kunnen kijken. Daar zijn o.a. ontwerpers en ondernemers heel goed in.

Wat is de samenstelling van Garage2020 Rotterdam?
Dat verschilt per project. Het is een samenwerkingsverband met verschillende externe specialisten. Dat zijn design thinkers of ontwerpers, data-analisten en mensen vanuit de zorg. Verder bekijken we per project waar er behoefte aan is en die wordt eventueel vervuld met wat je maar wilt. Denk aan: ondernemers, filosofen, bedrijfsadviseurs en IT’ers.

Hoe starten jullie een nieuw project?
We beginnen altijd met het maken van een customer journey om te kijken waar mensen tegenaan lopen. Daarnaast doen we altijd een toekomstverkenning. Wat denken we dat er in de toekomst gaat gebeuren? Afdeling Buitengewone Zaken heeft ons geholpen in prototypes maken en het testen daarvan. Je bekijkt welke aannames er zijn als je een concept hebt ontwikkeld en hoe je die gaat testen. Je moet zo vroeg mogelijk checken of dit een oplossing is waar de eindgebruiker ook iets aan heeft.

Welke expertises hebben jullie nog nodig in het team?
We zijn nog heel erg zoekend naar de rol van data. We weten dat er veel kansen liggen, maar het is nog niet altijd goed in te passen in het ontwerptraject die we volgen. Per project bekijken we wat we ermee kunnen en hoe we bepaalde zaken aan elkaar kunnen verbinden. Waar we achter zijn gekomen, is dat we allemaal een verschillende taal spreken en data ligt echt het verste van ons af. Als we het over een onderwerp hebben, kan iedereen vanuit zijn eigen expertise en ervaring bijdragen. We zijn altijd op zoek naar nieuwe partijen waar we mee kunnen samenwerken. We zijn altijd aan het bedenken welke andere partijen we er eigenlijk bij moeten hebben, wat zou het nog beter maken. Zoals mensen die veel weten over informatietechnologie die beter kunnen kijken naar wat er nu en in de toekomst mogelijk is.

Wat voor bijdrage levert de gemeente?
De gemeente financiert jeugdhulp, maar ze bieden het niet aan. Dus als we jeugdhulp willen verbeteren, moet dat vanuit de organisaties komen. Ik heb gemerkt dat het moeilijk is om dit in bestaande organisaties te veranderen. Er zijn bepaalde afspraken gemaakt met de gemeente en die afspraken pas je niet makkelijk aan of het duurt heel lang om die afspraken te wijzigen Tegelijkertijd is het belangrijk om in dat traject van vernieuwing samen op te trekken met de gemeente. Daarom is het ook zo fijn dat gemeente Rotterdam meedoet in de Garage. Zij ondersteunen de Garage al vanaf het begin door een innovator van de gemeente voor 1 dag per week mee te laten doen met het team van Garage2020 Rotterdam. Zo kunnen we samen werken aan vernieuwing.

Uit succesvolle hulpverlening is bekend dat meer dan 80% afhankelijk is van of je een klik hebt met die persoon en niet vanuit de inhoud van de hulp.


Hoe kijk je aan tegen de huidige vorm van jeugdhulp?
Uit succesvolle hulpverlening is bekend dat meer dan 80% afhankelijk is van of je een klik hebt met die persoon en niet vanuit de inhoud van de hulp. Tegenwoordig bestaan er platforms waar je een hulpverlener kiest die jou aanspreekt. De keuze komt gelukkig steeds meer bij de gebruiker te liggen. Dat kan de afstand wel vergroten, want digitale communicatie is soms minder persoonlijk. Hoe digitaal jongeren ook zijn: het persoonlijke contact is niet geheel te vervangen door digitale communicatie.

Waarom is de combinatie met ontwerpers interessant?
Niet alleen interessant, maar die was essentieel. Wij zijn deze garage gestart met mensen die zichzelf als creatief beschouwen. Dan kom je erachter - dat als je in een systeem zit en denkt - dat het heel lastig is om daarbuiten te denken. En daarbij is het heel goed om met mensen van andere sectoren te praten. Ontwerpers kunnen goed faseren en structureren. Zij kunnen helder maken welke aannames ergens achter zitten en hoe je dat kan toetsen. Je gaat de straat op om vragen te stellen en meteen feedback te krijgen. Daarnaast zijn ontwerpers het veel meer gewend om met een bepaalde onzekerheid toch een keuze te maken. We kiezen een richting en als we fout zitten, passen we het aan. Zo simpel kan het zijn.

IMG_9216.jpg

Op welk moment hebben jullie besloten een ontwerper in te schakelen?  
Het was vanaf de start al duidelijk dat we service design principe missen in onze zorg. Hoe zorgen we dat die klant zo goed mogelijk wordt geholpen wordt bij zijn vraag? Vanuit zorg vergeten we al snel dat we ook de andere kant moeten bekijken, hier zijn ontwerpers veel beter in.

Je kan in het ziekenhuis goed geholpen zijn, maar je kan je ook heel goed geholpen voelen. We waren misschien goed bezig met de kwaliteit van product/dienst, maar hadden soms minder oog voor de ervaring van de gebruiker zelf. Terwijl de beleving en de behoefte van de gebruiker héél belangrijk is.

Wat zijn jullie doelen voor de garage?
We hebben drie grote services, daar kan je onze doelen ook in terugvinden. Dat is acceleratie, interpretatie en creatie. Acceleratie gaat over bestaande initiatieven helpen verder te komen. Kansrijke initiatieven zien en die verder helpen. Interpretatie is met een nieuwe blik naar bestaande producten en diensten te kijken en deze, waar nodig, aan te passen. Hierin kijken we veel meer vanuit de gebruiker en wellicht komen we tot een nieuwe oplossing. En creatie, zoals de naam al zegt, is het creëren van nieuwe producten en diensten voor bestaande maar ook nieuwe of toekomstige vraagstukken.

Waar zien jullie jezelf in de toekomst?
Wij willen graag het platform zijn van de (digitale) innovatie voor de jeugd. Er zijn al zoveel mooie initiatieven. Het is niet perse nodig dat wij er zelf nog veel bedenken. Maar alle mooie initiatieven hebben een aantal elementen die werken of zouden kunnen werken. Daar willen we mee aan de slag, samen met andere partijen. Goede technologische mogelijkheden inzetten en zo, samen met alle betrokkenen, de jeugdzorg verbeteren. Zo zijn we nu, samen met de TU Delft en verschillende zorgaanbieders begonnen aan project Luna. Luna wordt een opvoedrobot voor ouders met een licht verstandelijke beperking. Daarvoor gebruiken, in samenwerking met veel partijen alle kennis die al aanwezig is, om zo samen tot een nieuwe/ betere hulpvorm te komen.

Wat kan social design betekenen voor jouw organisatie?  
Ben je nieuwsgierig geworden en wil je graag meer weten over Make Design Work? Bekijk hier onze workshops of stuur een e-mail naar Jan Belon. Hij vertelt je graag meer over de verschillende werkvelden, zoals social design. Hij adviseert graag welke workshop het beste bij jouw organisatie én kwestie past. 

Afdeling Buitengewone Zaken
Make Design Work is een initiatief van Afdeling Buitengewone Zaken, een ontwerpbureau dat zich graag bezig houdt met ontwerpen met maatschappelijke relevantie. Onze projecten zijn voorbeelden voor de veranderingen die we graag zien. Met onze ontwerp-ervaring, methodes, technische kennis en frisse blik kunnen we altijd bijspringen om samen met jou in de doe-modus te komen.